İnsan temelde beş duyusu ile var olan bir canlıdır. Bu duyuların bütünlüğü, bireyin vücudunu etkin kullanabilmesi, çevresinden ve vücudundan gelen duyusal bilgileri alması, organize etmesi ve yorumlamasını sağlayan bir süreç olarak tanımlanır. Duyuların bütünlüğünün bozulması ve/veya herhangi bir duyumuzda meydana gelebilecek doğuştan ve/veya sonradan gelişen bir anomali bir çok farklı öğrenme bozukluğuna sebep olabileceği gibi motor gelişimde, öğrenme ve akademik becerilerde, dikkat durumunu ve davranış şekillerini de etkileyebilmektedir.
İşitme kaybı
İşitme kaybı rahatsızlıklarının yaşam kalitesini düşüren pek çok olumsuz etkisinin yanı sıra, aynı zamanda insan psikolojisine de beklenmedik zararlar verebilmektedir. İşitme kayıpları sonucunda bireylerin fiziksel yaşam kalitesinde kayıplar ve olumsuzluklar olabildiği gibi kaygı bozukluğu, psikolojik deformasyon, yalnızlık hissi ve algı düşüklüğü gibi psikolojik rahatsızlıkların ortaya çıkabildiği görülmektedir.
İleri işitme kayıplarında uygulanan bu yöntem ile ilgili sorularımızı, Medicana Ataşehir Hastanesi Kulak Burun Boğaz Uzmanı Prof. Dr. Kayhan Öztürk yanıtladı.
Biyonik kulak nedir? Tam olarak ne işe yarar?
Biyonik kulak olarak da adlandırılan koklear implant, genel anlamda işitme cihazlarından fayda göremeyen her iki kulakta ileri ve çok ileri işitme kaybı olan hastalar için uygun olan bir yöntem olarak biliniyor. Doğuştan ya da sonradan görülen ileri veya çok ileri düzeyde işitme kayıplarında bu uygulamadan yararlanılabilir. Cerrahi operasyonla yerleştirilen bu cihazlar sayesinde tam işitme kaybı görülen vakalarda bile hastaların sesleri algılaması sağlanabilir.
Kimlere öneriyorsunuz?
Genel olarak iç kulak hasarı fazla olan, işitme cihazlarından verim alamayan ve kulak içi sinirleri sağlam olan bireylerin koklear implant için uygun adaylar olduğu söylenebilir. Bu yöntemin uygulanabileceği gruplar şu şekilde sıralanabilir:
İleri, çok ileri ya da tam işitme kaybı yaşayan kişiler
Doğuştan işitme kaybı olan çocuklar
İç kulak hastalıklarından sonra işitme cihazlarının yetersiz kaldığı kişiler
Çeşitli hastalıklar, kazalar ve ameliyatlar gibi nedenlerle sonradan işitme kaybına uğrayan yetişkin bireyler
‘Koklear İmplant’ işitme cihazlarından farklıdır
İşitme cihazları akustik olarak ortamdaki sesleri yükseltir ve bu sesleri işitme kaybının olduğu kulağa iletir. Bununla birlikte, işitme kaybının çok ileri derecede olduğu vakalarda ses aşırı yükseltilse de bu sesler algılanamaz. Bu anlamda, ileri ve çok ileri derecede kayıplarda işitme cihazları ses iletiminde yetersiz kalır. Bu durumda, koklear implant yönteminden yararlanılabilir. İmplantlar, ses dalgalarını elektrik enerjisine dönüştürerek kulak içi sinirlerine iletir. Bu sayede, ileri işitme kayıplarında da hastaların sesleri algılaması sağlanır. Koklear implantın işitme cihazlarından ayrılan bir diğer yönü de implantların cerrahi operasyonla kulak içine yerleştirilmesidir.
Kullanım süresi nedir?
İç kulak hasarlarının tespit edilmesi amacıyla manyetik rezonans (MR) ve kulak tomografisi istenir. Bu radyolojik incelemelerin ardından hastaların genel sağlık durumu değerlendirilir ve ameliyat için gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir. Bu aşamada, işitme kaybının nedenine bağlı olarak farklı bir prosedür de izlenebilir. Doğuştan işitme kaybı görülen vakalarda genetik değerlendirme yapılır.
Bu değerlendirmelerin ardından koklear implant ameliyatı gerçekleştirilir. Ameliyat sırasında, ilk olarak kulak arkasına küçük bir kesi atılarak implantın yerleştirilmesi için alan oluşturulur. Ardından, elektrotlar koklea olarak da bilinen iç kulağa iletilir.
Ameliyat sırasında kesi kapatılmadan önce hem elektrotların hem de implantın düzgün çalışıp çalışmadığı kontrol edilir. Genel anestezi altında gerçekleştirilen bu operasyon, ortalama olarak 2-4 saat içerisinde tamamlanır.
Hastanın anestezi etkisinden çıkmasının ardından, implant ve elektrotların konumu radyolojik görüntüleme yöntemleriyle kontrol edilir.
Koklear implant ameliyatından yaklaşık olarak 4 hafta sonra dış parça olan mikrofon takılır ve implant çalışır duruma getirilir.
Yaş faktörü ‘Koklear İmplant’ yönteminde başarıyı etkiliyor
İşitme kaybının ilk olarak hangi yaşta ortaya çıktığı da önemli bir faktördür. İşitme kaybından önce dil gelişimi tamamlanan ve konuşmayı öğrenmiş olan hastalarda doğumsal işitme kaybı olan hastalara oranla daha olumlu sonuçlar elde edilebilir. Koklear implant yönteminin yapıldığı yaş da önemlidir. Genel olarak, daha küçük yaştaki çocuklarda daha iyi sonuçlar elde edildiği söylenebilir. İç kulaktaki sinir sayısının fazla olması da bu yöntemin daha etkili olmasını sağlayabilir.
Her hasta bu aleti kullanabiliyor mu, yoksa bir eğitim veriliyor mu?
Eğitim sadece klinisyenler ile değil evdeki ve sosyal ortamdaki bireylerin de rol aldığı bir ekip işidir. Uygulanacak eğitim programı ile hastanın konuşma, algılama ve konuşmayı ayırt etme yeteneklerinin gelişmesi hedeflenir. Eğitimciler ve aile çocuğun her türlü ihtiyacına karşı duyarlı ve sabırlı olmalıdır. Odyologlar ameliyat öncesi ve sonrası işitmeyi değerlendirip, cihaz ayarlarını yapıp, takip programlarını sürdürürken, konuşma eğitmenleri ise çocuğun konuşmaları algılaması, üretmesi ve dil gelişimini yakından takip ederler. Aileler çocuğun en yakınında bulunanlar olduğu için çocukların eğitimine büyük katkı sağlarlar.
