Ekim sayımız çıktı! 


Dergimizin 148. sayısı çıktı.


DERGİMİZİ TURKCELL DERGİLİK VE TÜRK TELEKOM E-DERGİ ONLİNE PLATFORMLARINDAN OKUYABİLİRSİNİZ!


Keyifli okumalar!


Şifremi Unuttum
Kaydol

Prof. Dr. Mansur Beyazyürek 'takıntı' ile ilgili bilinmesi gerekenleri anlattı

03.09.2021

İnsan zihninde 1 günde uyanık kaldığı süre içinde binlerce düşünce dolaşır durur. Bu düşüncelerin bir kısmı istenmeyen ve aykırı niteliktedir. Takıntı problemi olmayan kişiler de bu istenmeyen düşüncelere sahiptir. Diyebiliriz ki, her takıntılı düşünce, “hastalıklı bir durum değildir”.

Hastalıklı kişiler sıklıkla takıntılı düşüncelerinin gerçeğe dönüşmesine dönük yoğun ve kontrolsüz bir kaygıya sahiplerdir. Düşüncelerinin eyleme dönüşme gücüne karşı yoğun kuşkuları vardır. Bu kaygı ve korkulara, mantıksal açıklamaların yeterli olmadığı bir huzursuzluk hali eşlik eder. Takıntılı düşünceleri kaygı bozukluğu boyutunda yaşamayan diğer insanlarda ise bu durum, kişinin bu düşüncelerden kaçınmaya dönük çabalarının olmaması noktasında farklılaşır. Kaçınma olmamasına bağlı olarak da, daha az sıkıntı ve huzursuzluk hissi duyarlar.


Takıntıların özellikleri  nelerdir?

Zihnin davetsiz misafirleridirler

İstenmezler

Uygunsuzdurlar

Sıkıntı verirler

Dikkati olumsuz etkilerler; kişiliği  ve değerleri hedeflerden uzaklaştırırlar

Zıt düşünceler içerirler.

Takıntılı kişiler, takıntılı düşüncelerinden kurtulmak için yoğun çaba harcarlar. Örneğin, temizlik takıntısı olan bir kişi, ellerinin temiz olduğundan emin olmasına rağmen, sıklıkla ellerini yıkama ihtiyacı duyar. Kirli olma düşüncesinden uzaklaşmak için yapılan bu davranışlar, kısır bir döngü içerisinde kaygıların daha fazla artmasına yol açar. Bu noktada düşünceyi kontrol etmeye ve ondan kaçınmaya dönük eylemler, istenmeyen düşüncenin daha fazla zihinde yer almasına neden olarak kişinin günlük hayatını etkiler hale gelir. 


Takıntı ve zorlantı (OKB)  toplumlarda çok yaygındır. Birçok edebiyat ve sinema eserine konu olmuştur. Örneğin William Shakespeare’ın Macbeth’i, Jack Nicholson’ın başrolde oynadığı “Benden Bu Kadar (As Good As İt Gets) filmi gibi…

Sıklıkla görülen takıntılar


1. SALDIRGANLIK – ZARAR VERME TAKINTISI: Kendisine ya da bir başkasına zarar vermeye dönük yoğun kaygı eşlik eder. Kişi bu kaygıdan kaçınmak için, kesici aletlerden uzak durabilir, çocuğunu balkondan atma düşüncesinin eyleme dönüşeceğinden korkup çocuğu kucağına almak istemeyebilir.

2. KİRLENME- BULAŞMA TAKINTISI: İğrenilen, tiksinilen ya da korkulan durumlara ilişkin yoğun zihinsel uğraşlar görülür. İdrar, mikrop, ter, leke gibi kirlenme ve bulaşma tehlikesi içeren durumlara ilişkin kaçınmalar eşlik eder. Kapı kollarını tutamama, dışarıda yemek yememe, evdeki diğer bireylerin temizliğini kontrol etmek vb. davranışlar gözlenebilir. Bu kişilerde aşırı yıkama ve yıkanma, temizlik davranışları günlük hayatını önemli ölçüde etkiler.

3. DİNİ TAKINTILAR: Hiç istemediği halde dini değerlere küfür etme, hakaret etme düşünceleriyle karakterizedir. Camide küfür etme korkusu nedeniyle camiye gitmeme, dinsel konuları konuşamama, sıklıkla abdet alma ya da içinden küfür geçtiğinde sürekli tövbe etmeye dönük davranışlar gözlenir. Dini inanışlarla ilgili aşırı uğraş ve yanlış yapma kaygıları eşlik eder.

4. DÜZEN VE SİMETRİ TAKINTISI: Eşya ve nesnelerin simetrik ve düzenli olmasına dönük yoğun uğraş ve kaygıları kapsar.  Kıyafet uyumu, eğik eşyaları düzeltme, nesneleri belli düzene koyma ve düzenin bozulmasından aşırı rahatsızlık duymaya dönük kontrolcü bir yapı gözlenir.

5. BİRİKTİRME-SAKLAMA TAKINTISI: Yararlı ya da yararsız gözetmeden, eşya ya da nesneleri saklama ve biriktirme eğilimini içerir. Kişi bunu yaparken, birgün lazım olacaklarını düşünür. Bu takıntıya sahip kişilerin zamanla evlerinde adım atacak yer kalmaz ve eve istenmeyen kokular eşlik eder. Buna rağmen kişi, eşya ve nesneleri atma ya da yok etmeye karşı isteksizdir ve saklamaya-biriktirmeye devam eder.

6. ŞÜPHE-KONTROL ETME TAKINTISI: Kapıların kilitlendiğinden, ocağın kapalı olduğundan, fişlerin çekili olduğundan emin olmaya dönük tekrarlayıcı davranışların gözlendiği takıntılardır.

7. CİNSEL TAKINTI: Cinsel organa bakma, cinsellik hakkında konuşma ya da düşlemlemeye dönük yoğun kaygılar eşlik eder. Bu durum sosyal ilişkilerden, cinsel ilişkiden kaçınma şeklinde davranışsal kaçınmalarla eşlik eder.

8. HASTALIK TAKINTISI: Hasta olmaya dönük yoğun düşünceler gözlenir. Hastalık adı duyduğunda ya da başka bir hasta ile iletişim kurduğunda kendisi de bu hastalığa yakalanacağına dönük yoğun korku yaşar. AİDS mi oldum? Başım ağrıyor acaba beyin tümörüm mü var? Soruları zihinde sıklıkla tekrarlanır. Fiziksel muayenelerde hastalık bulgusu olmasa bile, kişi hastalık kaygısıyla yoğun şekilde meşgul olur.

9. SAYMA TAKINTISI:  Belli sayılarda yapılmayan davranışlar ya da sayılmayan şeylere dönük kişinin kendisine ya da yakınlarına dönük başlarına kötü bir şey geleceğine, işlerin ters gideceğine dönük yoğun kaygı içerir. Sıkıntıyı gidermek için, plakaları, bina numaralarını, parkeleri saymak, 3 defa kapıya dokunmak gibi davranışlar gözlenir. 


Takıntılı düşünceler nasıl tedavi edilir?

Eğer siz de düşüncelerinizi takıntılı nitelikte olduğunu ve günlük hayatınızı etkilediğini düşünüyorsanız, uzmandan destek almalısınız. İlaç tedavisi ve psikoterapi desteğiyle takıntılı düşüncelere dönük olumlu sonuçlar alınmaktadır.


16